MỘT BƯỚC CHÂN, MỘT CÂU CHUYỆN: Côn Đảo - thiên đường dưới trần gian (1)

Thế kỷ trước, Côn Đảo có tên "địa ngục trần gian". Nay tôi mới có chuyến đi chơi 3 ngày đến hòn đảo nhỏ này. So với Phú Quốc, vẻ hoang sơ của Côn Đảo có phần hơn. Tuy vậy, hệ thống hạ tầng lại hơn hẳn Phú Quốc...

Bãi biển Đầm Trầu - một trong những bãi biển đẹp nhất Việt Nam

Từ TP đi Côn Đảo chỉ mới có duy nhất VASCO khai thác đường bay này, và cũng chỉ có duy nhất loại máy bay ATR 72 với 68 chỗ ngồi. Hàng ngày có tới 6 chuyến đi về... Từ Sân bay TSN đi ra máy bay qua cửa này

Lên xe bus sân bay chỉ mới có vài mống

Ù ù ì ì một lát đã xa TP

Chuyến bay ra Côn Đảo kéo dài chừng 40 phút, được phát một chai nước... Làm check-in trên web thấy lạ là sao khách lại toàn chọn phía đuôi. Tớ làm cho cả đoàn ngồi hàng đầu tiên. Nhìn vào khoang lái - nhưng lúc này đã đóng cửa

Sau này nhân viên làm check-in tại sân bay Cỏ Ống mới giải thích: khách đi ATR 72 thường chọn hàng ghế cuối vì gần cửa ra vào, đi ra cho nhanh! Ngắm biển xanh từ trên máy bay

Máy bay hạ cánh có lắc nhẹ, chạm bánh xe bên trái trước rồi mới nhảy đều cả hai bên... Ra khỏi máy bay mới biết là do gió mạnh - cỡ cấp 7 cấp 8... Sân bay Cỏ Ống

Nhà ga xinh xinh

Nhìn lại máy bay, chuyến bay do phi công "ngoại" điều khiển

Mợ này đi lễ lạt mà mải "tự sướng" quá! Chắc mê ATR 72 rồi!

Do liên lạc trước với nhà nghỉ, đoàn có xe ra đón, giá cả được thông báo trước: 50 nghìn/người. Ổn định chỗ nghỉ, tìm tới quán Tri Kỷ ăn tối...

Phần đông, có thể tới 99% khách du lịch Côn Đảo đều ra lễ Cô Sáu... Bọn tớ cũng không ngoài số đó, mười một giờ đêm, gọi xe đưa ra... Nghĩa trang.

Cửa nghĩa trang Hàng Dương

Đi viếng liệt sĩ nghĩa trang Hàng Dương là một trong những mục tiêu chính của đoàn nên chúng tớ lại đi lại vào 12g00 trưa hôm sau. Dưới đây là hình ảnh xen kẽ giữa buổi đi lễ 0g00 và 12g00 để các bạn chưa tới Côn Đảo có thể hình dung đôi chút. Cổng nghĩa trang Hàng Dương ban ngày

Bên ngoài cổng nghĩa trang là một ngôi đền thờ Côn Đảo

Khu đền thờ Côn Đảo mới xây dựng năm 2009 có quả chuông cao 4 mét, nặng gần 10 tấn...

Còn ngôi nhà này thuộc bộ phận quản lý nghĩa trang. Đêm đêm, nếu đi một mình hoặc sợ... ma, có thể mời các anh dẫn vào... Đi lễ có thể mua đồ tại đây

Những chậu hoa sứ trong nghĩa trang

Vào nghĩa trang đọc bảng chỉ dẫn này

Con đường chính giữa nghĩa trang vào ban đêm

... Ban ngày thì thế này

Những bức tượng trong nghĩa trang...

... và ban ngày...

Ban đêm...

... và ban ngày

Giữa nghĩa trang có tượng đài, nơi cần đến trước tiên để thắp hương cho tất cả những người ngã xuống...

Ban đêm, dưới chân tượng đài...

Nghĩa trang Hàng Dương là nghĩa trang lớn nhất Côn Đảo. Được sử dụng từ năm 1862. Con đường chính chạy giữa nghĩa trang

... một con đường khác để chia nghĩa trang thành 4 khu: A, B, C và D

Nơi đây hiện có gần 2000 ngôi mộ...

Ban đêm thì đèn sáng rực trên tất cả các khu vực...

Phần lớn mộ khuyết danh...

Trên mỗi ngôi mộ đều có một ngọn đèn nhỏ (dùng năng lượng mặt trời)

Khắp nghĩa trang chỗ nào cũng có một loài hoa...

Những ngôi mộ nằm cuối nghĩa trang

Ban đêm nghĩa trang chỉ tập trung nhiều ở chỗ Cô Sáu còn lại chả còn ai... Thế mà tớ lại có ý định đi lễ các bậc tiền nhân trước rồi mới qua Cô Sáu.

Đi vào sâu trong nghĩa trang, đèn sáng lờ mờ, những ánh đèn nhỏ như đom đóm lập lòe trên các ngôi mộ, gió hú trên các hàng phi lao (Côn Đảo gọi là cây Dương), tiếng loa truyền thanh rù rì... thấy cũng lạnh gáy...

Vì chưa biết chính xác mộ cụ Nguyễn An Ninh ở đâu nên cũng phải lần tìm một lúc, may mà trông thấy tấm biển này - ảnh chụp ban ngày

Con đường nhỏ dẫn tới mộ cụ Nguyễn An Ninh dài chừng 30 mét. Đây là bia mộ cụ

Toàn cảnh mộ cụ Nguyễn An Ninh

Bia tưởng niệm phía sau...

Sau những lời khấn cầu xin của chúng tôi, bát hương bùng cháy...

Mộ cụ Nguyễn An Ninh ban ngày

Một số ngôi mộ khác xung quanh đó như mộ cụ Lê Hồng Phong

Ngôi mộ cụ Vũ Văn Hiếu...

Sau đó, trên đường trở ra, chúng tôi vào viếng mộ Cô Sáu. Mộ Cô Sáu lúc 0g00

Cô Sáu được coi là linh thiêng nhất Côn Đảo. Trên mộ Cô lúc nào cũng đầy đồ lễ và luôn có người của Ban Quản lý túc trực sắp xếp...

Mộ Cô Sáu ở khu B nghĩa trang... Luôn có người đến thăm viếng...

Mộ Cô Sáu ở Côn Đảo...

... với cây Lê Ki Ma tỏa bóng mát...

Con đường từ mộ Cô Sáu ra phía cổng...

... qua mộ liệt sĩ Lưu Chí Hiếu - một người cộng sản nổi tiếng kiên cường...

Hoàn thành nội dung chính của chuyến đi, cả đoàn kéo nhau ra chợ đêm đánh chén hải sản... Mâm bát đây

Chương trình khám phá đảo bắt đầu từ ngày thứ hai. Sáng sớm một vòng dạo quanh khu vực trung tâm huyện đảo. Con đường Trần Phú nơi tá túc qua đêm

Phố xá phong quang sạch sẽ

Các công trình xây dựng tiếp tục mọc lên

Hạ tầng tương đối hoàn chỉnh, mạng internet khá tốt

Chỗ nghỉ trong những ngày ở Côn Đảo...

Bên cạnh là địa chỉ cho những tour du lịch trọn gói, giá rổ gấp 2 lần

Chân dung của bạn ấy

Chéo góc là trạm khí tượng trên đảo...

Quảng trường mới xây dựng ở trung tâm huyện Đảo

Có cột đồng hồ luôn chỉ giờ đúng...

Một trong những đường phố trung tâm huyện Đảo

Nơi đây là trung tâm hành chính huyện Đảo

Giữa trung tâm huyện Đảo

Ủy ban nhân dân huyện

Check-in cái

Huyện ủy...

Con đường ven biển đẹp nhất Côn Đảo

Chạy dọc các di tích lịch sử nổi tiếng nhất Côn Đảo

Một đường phố mới ở huyện Đảo

Dãy phố có nhiều hàng ăn hấp dẫn

Quán ăn đoàn tớ thường xuyên ghé thăm...

... bởi cung cách phục vụ và khá sạch sẽ. Bạn có thể mua hải sản tươi sống từ đây vận chuyển về TP, thậm chí ra tận HN với giá cước phí 50 ngàn đồng/kg trong ngày...

Những hải sản của Côn Đảo như ghẹ, tôm tích (ngoài Bắc gọi là con bề bề)...

Ngoài Côn Đảo có nhiều cây hoa đại, nhưng lần đầu tôi mới thấy: quả của cây hoa đại

Trung tâm các di tích lịch sử trên đảo là Dinh chúa Đảo. Cổng vào Dinh chúa Đảo

Nhà Chúa Đảo là đầu não của bộ máy cai trị hệ thống Nhà tù Côn Đảo, là nơi ở, làm việc của 53 đời chúa đảo trong 113 năm từ 1862-1975. Trong đó 92 thời thực dân Pháp (39 Chúa Đảo người Pháp) và 12 năm thời đế quốc Mỹ (14 Chúa Đảo người Việt Nam)...

Từ sau năm 1975, Dinh chúa đảo là nơi trưng bày các tài liệu về Nhà tù Côn Đảo từ năm 1908 đến 1916 và những hy sinh mất mát của các chiến sĩ cách mạng và thế hệ người Việt yêu nước ở đây

Một di tích khác ở trung tâm huyện Đảo là Bảo tàng Cô Sáu. Toàn cảnh Bảo tàng

Nơi đây được cho là nơi giam giữ Cô Sáu trước lúc ra pháp trường

Cửa phòng trưng bày của Bảo tàng

Năm 1993, Cô được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND

Từ dinh chúa Đảo nhìn ra biển...

... Một di tích lịch sử của Côn Đảo: cầu tàu 914...

Cầu tàu dài hơn 100 mét trên vịnh Côn Sơn

Cầu tàu được xây dựng từ năm 1873...

...bằng công sức của những người tù khổ sai...

...bắt đầu từ việc khai thác đá trên núi, vận chuyển ra bờ cát...

và lấp dần để hình thành cầu tàu...

Cầu tàu 914 nhìn từ cầu tàu du lịch Côn Đảo

Con số 914 đặt tên cho cầu tàu Côn Đảo là số tù nhân đã chết khi xây dựng cầu tàu này. Mỗi tảng đá đưa ra cầu tàu đổi lấy một mạng sống...

Cầu tàu là nơi người tù đặt chân đến Côn Đảo...

... nhưng chỉ có khoảng 2000 tù nhân được trở về đất liền qua cầu tàu này...

Toàn cảnh khu trung tâm Côn Đảo nhìn từ cầu tàu 914

Ngay trước cầu tàu có tòa nhà cũ, nơi đón tiếp tù nhân...

... nay là phòng trưng bày lịch sử Côn Đảo và kiêm cả Côn Sơn cafe... Các bạn đến đây, nên một lần nếm trải cái cảm giác "nhập kho" Côn Đảo thế nào

Trước năm 1975, Côn Đảo là một nhà tù lớn (thời Mỹ, không có dân sống trên đảo). Toàn đảo có 18 cơ sở sản xuất cung cấp nhu yếu phẩm cho tù nhân và coi tù, gọi là sở. Ví như Sở Muối - sản xuất muối ăn... Dấu tích còn lại của sở muối

Tù nhân được đưa ra sản xuất muối ở ngay tại nhà tù này...

Bức tường hơn 100 năm này trông như mới xây... hôm qua

Biển ghi chỉ dẫn di tích ở hai đầu đường

Một trại giam khác là Sở Chuồng Bò. Nơi đây giam giữ những người tù đầu tiên ở Côn Đảo. Dấu vết còn lại là... cái chuồng bò...

Sở Chuồng Bò giam những tù nhân làm công việc chăn nuôi gia súc làm thực phẩm cho đảo, nhiều nhất là bò và heo...

Một cái chuồng bò khác...

Nơi đây còn một di tích nữa...

Một di tích có tên Hầm Phân Bò

... là nơi giam giữ tù nhân cứng đầu nhất... Hầm sâu 3 mét, tất nhiên là chứa đầy phân. Tù nhân được thả vào hầm, muốn sống phải bơi, bám... Nghe kể, sau khi giải phóng một ngày, các tù nhân ở đây mới được biết đến để cứu thoát...

Còn đây là trại giam Chuồng Bò

Khu vực này thời Pháp, sử dụng làm chuồng nuôi heo, sau năm 1930 kết hợp làm nơi giam tù nhân

Từ Sở Chuồng Bò đi tiếp 2000 mét tới Di tích Cầu Ma Thiên Lãnh

Từ năm 1930, các ông Tây thích ăn chơi tìm ra một vách núi Chúa trên Đảo có thể nhìn thẳng ra biển Đông, đón mặt trời buổi sớm mai... nên đã cho tù nhân vác đá xây một con đường lên núi. Để bắt đầu con đường này phải làm một cây cầu bằng đá... Hơn 10 năm xây dựng, có tới hơn 300 tù nhân đã kiệt sức, bị cái lạnh, cái độc của nước, của khí hậu nơi đây... mà chết. Họ đặt tên là cầu Ma Thiên Lãnh. Tấm bia ghi sự kiện

Tới năm 1945, việc xây dựng buộc phải dừng lại. Nơi đây còn tồn tại hai mố của cây cầu dang dở...

Hiện tại đang có một công trình "ăn chơi" tiếp tục ý tưởng của ông Tây ngày xưa

Một trong những di tích ở Côn Đảo là Sở Lò Vôi... Dấu vết còn lại của Sở Lò Vôi

... một cái lò nung vôi được xây dựng từ đầu thế kỷ trước

Toàn cảnh lò nung vôi. Tù nhân phải lặn biển khai thác san hô về để nung vôi tại đây

Qua gần thế kỷ lò vôi vẫn chắc chắn như thế này

Chương trình rong chơi Côn Đảo không thể bỏ qua món đặc sản: Nhà tù. Nhà tù có ở khắp nơi trên đảo. Nghe nói có tới hơn chục cái nhà tù lớn nhỏ, cả cổ lẫn kim, cả loại thường đến loại hàng kịch độc... Ngay trong trung tâm huyện đảo có mấy cái vào hàng nổi tiếng nhất. Lạ cái là nhà tù nào cũng lấy chữ Phú làm tên (nghe cứ như Phú Mỹ Hưng ngày nay) :))

Gần trung tâm huyện là nhà tù Phú Hải được ông Tây xây dựng từ năm 1862. Trại tù lớn nhất và cổ xưa nhất Côn Đảo. Tiếc là khi đến, di tích đóng cửa hết giờ tham quan... Thì đứng ngoài cổng vậy!

Cạnh đấy là trại Phú Sơn. Trại tù này cũng được xây năm 1916... Cửa trại Phú Sơn

Cũng hết giờ tham quan, đành đứng ngoài cửa vậy... Vẻ cổ xưa hiện lên trên các bức tường xám...

... Nghe bạn Côn Đảo nói: muốn được tham quan các trại Phú Hải và Phú Sơn phải đăng ký trước thì mới mở cửa...

... Bên trong trại Phú Sơn - công trình tròn 100 năm...

Các trại tù, nhà tù Côn Đảo có món độc "Chuồng cọp". Thời ông Tây đã có: Trại Phú Tường - Chuồng cọp Pháp. Cửa trại Phú Tường

Trại được xây dựng từ năm 1940...

Đây là khu biệt giam nổi tiếng thế giới thời đó của Pháp... Bên trong trại giam, sau cánh cổng ngoài...

Tường bao quanh trại giam...

... với các tháp canh...

Một góc khác của trại tù Phú Tường...

Lối vào trại giam đi qua một trạm xá?

Lối vào một trong những khu Chuồng cọp...

Một dãy nhà trong khu Chuồng Cọp

Khu Chuồng Cọp, những cánh cửa sắt đen sì...

Mấy ông này trong vai Nhà báo quốc tế đến tìm hiểu trại giam... :))

Bên dưới...

Nhìn lên...

Có hai dãy Chuồng Cọp, mỗi dãy có 60 phòng giam...

Đối diện có dãy phòng giam Tắm Nắng - không mái che...

Nơi đây để tù nhân ngày phơi nắng mưa, đêm phơi sương...

... Có hai dãy phòng Tắm Nắng với 60 phòng... Tham quan Côn Đảo, nghỉ ở đây miễn phí!!!

Những dãy nhà giam khác trong trại Phú Phong - gần kề bên trại Phú Tường được Mỹ xây sau này, mà lúc đầu gọi là Trại 5...

Một nhà giam kiên cố...

Khu trại gần đó là trại Phú Thọ... được xây dựng từ 1928. Nơi đây còn có cái tên là trại Biệt lập Chuồng Gà...

Phần lớn khách ra thăm Côn Đảo cùng quan điểm là "du lịch tâm linh". Tuy vậy, thời gian gần đây có thay đổi rồi bạn ạ! Một khu nghỉ dưỡng vào loại đắt tiền nhất VN đã được nhiều người biết đến (có lẽ từ vài năm nay rồi). Chuyến đi của chúng tôi tuy ngắn và đối với tôi là lần đầu tiên, nhưng cảm nhận là Côn Đảo có nhiều chỗ chơi còn rất hoang sơ (mà tôi sẽ kể ở cuối bài viết này)... Số dân Côn Đảo hiên nay đã hơn 5000 người, phần lớn chuyển sang làm buôn bán và dịch vụ du lịch...

Trong khu trại Phú Tường...